Συνήθως δε βλέπω τηλεόραση και ότι παρακολουθώ είναι από τύχη. Αυτή όμως τη Κυριακή έπεσα διάνα. Παρακολούθησα μια εκπομπή για το σημερινό όραμα των Ελλήνων. Σκέφτομαι, καλά αρχίζουμε, δε μπορεί, θα χει ενδιαφέρον! Αυτό ήταν! Κατέληξα στο γραφείο μιας διακεκριμένης προσωπικότητας του ελληνικού τύπου, του Σεραφείμ Φυντανίδη, διευθυντή επί 30 χρόνια μιας από τις πιο γνωστές εφημερίδες της Ελλάδας, την Ελευθεροτυπία για μια πολύ περιεκτική κουβέντα. Γρήγορα μου επιβεβαιώνει την αποστροφή μου για την τηλεόραση κάνοντάς μου εξ αρχής μια καθαρά δημοσιογραφική δήλωση: «Αίμα, στέμμα, σπέρμα, τα τρία πράγματα που πουλάνε». Εξηγεί βέβαια πως «αυτά είναι μία αμφίδρομη σχέση, αν το ίδιο πράγμα το πας στη Νορβηγία δε θα χει πολύ πέραση, αν το πας στη Μεσόγειο θα χει πιο πολύ πέραση. Είμαστε ένας λαός πιο κουτσομπολίστικος, που του αρέσει το έξω, δε διαβάζουμε πολύ, είμαστε της συνωμοσιολογίας. Είναι θέμα κουλτούρας του κάθε λαού και ιστορικής παράδοσης. Η Ελλάδα έχει ένα μεγάλο μειονέκτημα δε βίωσε τους τρεις αιώνες αναγέννησης και τον ένα του Διαφωτισμού. Ήμασταν επί Τουρκοκρατίας.»

Του ζητώ να μάθω πως βλέπει το εγχείρημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μου απαντά πως «Η Ένωση είναι μία καταπληκτική σύλληψη που έπρεπε να γίνει. Όμως υπάρχει μία διαφορά, υπάρχει μία γραφειοκρατία στις Βρυξέλλες η οποία λειτουργεί ερήμην των λαών. Δεν υπάρχει μια Βουλή που να το αποφασίζει, στο Στρασβούργο μόνο ευχές κάνουν. Έχει έλλειμμα δημοκρατίας η Ένωση. Δεν υπάρχει πολιτική δημοκρατία, πώς να το κάνουμε! Είναι ένα κλειστό κύκλωμα το οποίο αποφασίζει χωρίς να σε ρωτάει, σου λέει αυτό θα κάνεις. Τουλάχιστον στην πατρίδα μου που έχει Κοινοβουλευτισμό, ελέγχεται η Κυβέρνηση. Αυτό είναι το μεγάλο ελάττωμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ότι δεν έχουμε συμμετοχή στις αποφάσεις, κι έτσι ο αγρότης, ο ψαράς λέει τουλάχιστον ότι αρπάξω.»

Μου επισημαίνει πως η Ευρωπαϊκή Ένωση απομακρύνεται συνεχώς από το αρχικό όραμα του Σούμαν και του Μονέτ, για τις αποφάσεις που παίρνει το «ιερατείο» των Βρυξελλών και δε ρωτάει κανέναν, είναι και δύσκολο βέβαια, πώς να ενώσεις 27 χώρες σε μία άποψη.» Κατά τη γνώμη του η ΟΝΕ ήταν ένα πολύ σπουδαίο βήμα. «Μπήκαμε και εμείς, καλώς! χάσαμε πράγματα, κερδίσαμε πράγματα, τουλάχιστον οικονομική σταθερότητα. Ακούμε συνέχεια για τον άξονα Γαλλίας- Γερμανίας, ή ότι η Μεγάλη Βρετανία είναι συνέχεια σε κόντρα και θυμάμαι μάλιστα όταν η Αγγλία μπήκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι εφημερίδες της έγραφαν ότι η Ευρώπη ενώθηκε με το νησί μας. Εμείς όμως τι κάνουμε εδώ, περιμένουμε τις αποφάσεις που θα πάρουν αυτοί!»

-Δεν το θεωρείτε όμως ένα μεγάλο βήμα να βρισκόμαστε στο ίδιο τραπέζι; «Βεβαίως, αλλά δεν τρώμε το ίδιο φαί. Καλά κάναμε και μπήκαμε, ακόμα το ότι ταξιδεύω χωρίς να μου ζητάνε διαβατήριο είναι μεγάλη υπόθεση.»

Τον ρωτάω για το ενδιαφέρον του κόσμου για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η απάντηση του…μονολεκτική! -«Επιδότηση!» -Δεν είναι κακό κι αυτό του λέω. - «Δεν είναι όμως το μόνο. Όταν έχουμε μια μεγάλη διαφορά στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο πάμε να βρούμε το δίκιο μας γιατί είναι αυτό που μας συμφέρει.»

Με αφορμή τις αντιδράσεις στην Ελλάδα για θέματα παιδείας, τον ρωτάω για τις διάφορες κοινωνικές ομάδες (εργάτες, φοιτητές, καθηγητές) όπου πολλές φορές δεν κάνουν προσπάθεια προσέγγισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πως μπορεί η Ένωση να σπάσει αυτό το κατεστημένο, που βασιλεύουν τα συμφέροντα των συνδικάτων, των συλλόγων, των επιμελητηρίων. Ως έμπειρος δημοσιογράφος, ο Σεραφείμ Φυντανίδης είναι ρεαλιστής, μου λέει: «Μα έτσι είναι, η ιστορία της ανθρωπότητας είναι μια ιστορία συμφερόντων και οι καθηγητές τα συμφέροντα τους υπερασπίζονται, δεν τους ενδιαφέρει ευρύτερα αν είναι καλό ή κακό, σκέφτονται θα χάσω τη δουλειά μου, θα υποβαθμιστεί η δουλειά μου...» «Είμαστε εσωστρεφείς, δε βιώσαμε την πορεία της Ευρώπης, βγήκαμε ως ανεξάρτητο κράτος το 1830 και δεν είχαμε πάρει χαμπάρι τι γινόταν παρά έξω.»

Τον ρωτάω για τις επικείμενες ευρωεκλογές τον Ιούνιο του 2009 και για τη συμμετοχή του κόσμου. -«Και τι θα γίνει; Εδώ; Οι ευρωεκλογές εδώ γίνονται κυρίως για διαμαρτυρία προς τη Κυβέρνηση, εκτονώνονται στις ευρωεκλογές και πάνε και ψηφίζουν μετά ένα κόμμα εξουσίας.»

Μπαίνω στον πειρασμό να τον ρωτήσω μιας και έχει ζήσει την Ευρώπη χωρίς την Ευρωπαϊκή Ένωση αν θα μπορούσε να φανταστεί σήμερα την Ευρώπη χωρίς την Ένωση και μου απαντά: «θα ήτανε φρίκη! Ακόμα το ότι ταξιδεύω χωρίς διαβατήριο ή ότι έχουμε τα ίδια λεφτά είναι μεγάλο επίτευγμα, βοηθάει στην επικοινωνία. Oι νεότερες γενιές ευτυχώς στην Ελλάδα δεν έχουν τα συμπλέγματα του παρελθόντος την Κατοχή, τον Εμφύλιο. Τη δικτατορία, δεν τα χουν αυτά, κοιτάνε μπροστά, αυτό είναι καλό.»

Μιας και η καταγωγή του είναι από την Κωνσταντινούπολη, τον ρωτάω αν υπάρχει χώρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την Τουρκία. «Όχι, ήπιος ισλαμισμός αλλά ισλαμισμός. Στην Τουρκία ο Υπουργός Αμύνης στέκεται προσοχή μπροστά στο Στρατηγό, στην Ευρώπη το αντίθετο, εκεί ο στρατός είναι μία κάστα αντιευρωπαϊκή που έχει τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρίες, βιομηχανίες κ είναι πάνω από τους πολιτικούς, τώρα κάτι πάει να κάνει ο Ερντογάν...Είναι τρελό πράγμα, ενώ είναι κοσμικό κράτος, είναι πιο μακριά από την Ευρώπη απ’ ότι είναι ο Ισλαμισμός του Ερντογάν που τη θέλει πολύ την Ευρώπη. Για να μπουν πρέπει να αλλάξουν πολλά πράγματα.»

Του θυμίζω την έκφραση που λέει πως οι Έλληνες έχουν πάντα την καρδιά στην Ανατολή αλλά το μυαλό στη Δύση. «Μου αρέσει η Ευρωπαϊκή Δύση. Να παίρνω πράγματα από την Ανατολή αλλά να μην είμαι Ανατολίτης.» «Εμείς εδώ» μου λέει, «έχουμε ένα μεγάλο προσόν, είμαστε λαός σουρεαλιστικός, δεν κατατασσόμεθα! Ξεφτιλίσαμε και τον καπιταλισμό και το σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό. Γι αυτό οι ξένοι που έρχονται εδώ δε θέλουν να φύγουν από την Ελλάδα. Θυμάμαι στο πρώτο γεύμα που μου έκανε ο προηγούμενος Γάλλος Πρέσβης -ο οποίος κυκλοφορούσε στην Αθήνα με σκούτερ-, στην αρχή δεν κάπνιζε κανένας και μόλις τελειώνει το γεύμα βγάζει ο Πρέσβης τα τσιγάρα και λέει: égalité, liberté, fumeté!! Και κάποτε που είχα πάει στο εργοστάσιο της Φολκσβάγκεν στο Σάο Πάολο στη Βραζιλία, ρώτησα το Βιεννέζο Διευθυντή, καλά άφησες την ωραία Βιέννη και ήρθες εδώ σ’ αυτή τη φρίκη εννοώντας τη μόλυνση του περιβάλλοντος και τη μεγάλη εγκληματικότητα. Α! μου λέει ήρθα εδώ και έγινα ελεύθερος άνθρωπος, η Βιέννη και η Αυστρία είναι σαν το σαλόνι της μαμάς μου, είναι τέλειο αλλά μη καθίσεις εδώ, μην ακουμπήσεις εκεί, μη καπνίσεις, μη κάνεις, μη δείξεις, εδώ κάνω ότι θέλω, βάζω το ραδιόφωνο τρεις η ώρα τα ξημερώματα και αντί να φωνάξουν την αστυνομία, βγαίνουν στα μπαλκόνια και χορεύουν. Έτσι και ο Γάλλος Πρέσβης!»

Η ώρα πέρασε ευχάριστα μιλώντας για πολλά θέματα. Φεύγοντας μου είπε, «Ότι σας είπα βγήκαν από τη καρδιά μου χωρίς να το θέλω.»

Καλή χρονιά σε όλους !

Φέτος, 2 πράγματα θα τραβήξουν την παγκόσμια προσοχή : Οι αμερικανικές προεδρικές εκλογές τον Νοέμβριο του 2008 και οι 29 Θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες που θα διεξαχθούν στο Πεκίνο. Στις 8/8 του 2008 και ώρα 8μμ θα παρακολουθήσουμε την Τελετή Έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Κίνας και όπως μας πληροφορεί ο σκηνοθέτης της Τελετής θα μας παρουσιάσει τον πολιτισμό και την ταυτότητα της Κίνας μαζί με τα περιβαλλοντικά προβλήματα που ως πλανήτης καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε. Όλα αυτά το 2008, οπού η Κίνα για πρώτη φορά στην ιστορία θα ξεπεράσει τις ΗΠΑ στην εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα (Co2) και αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Η Κίνα με τη διεξαγωγή των Αγώνων φιλοδοξεί να αποδείξει οτι ήρθε για να μείνει και όλα αυτά σε μια εποχή που το κόστος της διοργάνωσης των Ολυμπιακών Αγώνων ξεπερνά κάθε άλλο προηγούμενο, κάνοντας πρακτικά αδύνατη την ανάληψη του θεσμού απο μικρές χώρες. Όσοι πίστεψαν οτι οι Αγώνες της Αθήνας θα έδιναν μια πνευματικότητα στη διοργάνωση σύντομα ανακάλυψαν οτι η ύπαρξη των χορηγών ήταν ακόμη εντονότερη απο την προηγούμενη διοργάνωση του Sydney το 2000. Παραταύτα η Ελλάδα διοργάνωσε ασφαλείς Αγώνες και παρουσίασε μια Τελετή Έναρξης εντελώς διαφορετική απο ότι είχαμε συνηθίσει να βλέπουμε και θεωρείται μια απο τις καλύτερες (αν όχι η καλύτερη) μεχρι τώρα. Φέτος συμβαίνει το ανάποδο : Ενώτο 2004 ο κόσμος ήλπιζε οτι η επιστροφή των Αγώνων στη γενέτειρά τους θα άλλαζε το πρόσωπο των Αγώνων το 2008 ελπίζουμε οτι οι Αγώνες θα αλλάξουν το πρόσωπο της Κίνας. Πόσο δυνατό είναι αυτό να συμβεί ; Θα χαλαρώσει το πολιτικό σύστημα της Κίνας δίνοντας μεγαλύτερες ελευθερίες ; Θα αλλάξει η εξωτερική πολιτική ως προς το ζήτημα του Θιβέτ ή της Ταιβάν ; Θα αποφασίσει ο Κόκκινος Δράκος να υιοθετήσει ένα πράσινο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης; Δεν νομίζω... Και ενώ συμβαίνουν όλα αυτά πληθαίνουν οι φωνές τόσο έξω όσο και στην Ελλάδα που υποστηρίζουν οτι η Ολυμπιάδα δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα πάρτυ πολιτικών, αθλητών και χορηγών και δεν έχουν καμία σχέση με τους Αρχαίους Αγώνες ή ακόμα και με τη ρομαντική εποχή των πρώτων Ολυμπιακών της Σύγχρονης εποχής. Άραγε είναι το Ολυμπιακό κίνημα σε καμπή ; Τα σκάνδαλα που αφορούν χρήση παράνομων ουσιών απο αθλητές και οι οικονομικές σχέσεις με τους χορηγούς αλλοιώνουν το χαρακτήρα του ; 'Η απλά αντανακλούν σε σμίκρυνση την εικόνα του σύγχρονου κόσμου μας ; Ενος κόσμου οπού το χρήμα, οι εταιρίες και οι παράνομες ουσίες είναι πάνω από τους ανθρώπους ;

Ο θεσμός του δημοψηφίσματος που χρησιμοποιείται ευρύτατα από διάφορες ομάδες ως ένα μέτρο άμεσης δημοκρατίας και αποτύπωσης της λαικής βούλησης για μια σειρά ζητημάτων είναι ένα θέμα κρίσιμο για τη δημοκρατία. Ωστόσο παρά την φαινομενική θετική λειτουργία που δυνητικά έχει το δημοψήφισμα έχω την αίσθηση οτι περισσότερο λειτουργεί ως εργαλείο πολιτικής εκμετάλλευσης από την εκάστοτε εξουσία. Η διαδικασία με την οποία θα τεθεί το δημοψήφισμα και πιο συγκεκριμένα το θέμα και ο τρόπος διατύπωσης της ερώτησης μπορεί να γίνει ένα χρήσιμο εργαλείο από ορισμένες κυβερνήσεις για να εκμαιευθούν αποτελέσματα που είναι προς το συμφέρον τους. Τα δημοψηφίσματα σε Γαλλία και Ολλανδία έστειλαν ένα ηχηρό ΟΧΙ στην Συνταγματική Συνθήκη και εκλήφθηκαν ως μια γνήσια αποτύπωση του λαικού αισθήματος πάνω στο ζήτημα. Ωστόσο εκ των υστέρων φαίνεται πως οι δύο αυτοί λαοί δεν φαίνεται τελικά να είπαν ΟΧΙ στην ίδια τη Συνθήκη όσο σε μια σειρά ζητημάτων εσωτερικής κυρίως πολιτικής. Το δημοψήφισμα λειτούργησε ως ένα μέσο πίεσης και ως μια μορφή έκφρασης της λαικής δυσαρέσκειας προς κάποιες κυβερνητικές επιλογές και όχι στην αξιολόγηση της Συνθήκης καθεαυτής. Η Γαλλία ψήφισε ΟΧΙ στην είσοδο της Τουρκίας, ΟΧΙ στο Σιράκ και από τι φαίνεται οι Ολλανδοί απλά ακολούθησαν καθώς μετά το γαλλικό ΟΧΙ αρκετοί Ολλανδοί επηρρεάστηκαν ως προς τη δική τους απόφαση. Στον αντίποδα, οι Ισπανοί που επικύρωσαν με υψηλό ποσοστό τη Συνταγματική Συνθήκη αν κρίνουμε από τα εκατομμύρια αντίτυπα της Συνθήκης που βρέθηκαν την επόμενη μέρα στα σκουπίδια πιθανώς έδωσαν μια νέα εντολή στην νεοεκλεγείσα κυβέρνηση των Σοσιαλιστών. Στην Ελλάδα το θέμα δημοψηφίσματος έχει ανακινηθεί από αρκετές κοινωνικές ομάδες και πολιτικά κόμματα πάνω στο θέμα της αποδοχής ή όχι μιας σύνθετης ονομασίας που θα περιέχει τον όρο Μακεδονία σε ότι αφορά το όνομα της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Οι υποστηρικτές της άποψης αυτής θεωρούν ότι η συντριπτική πλειοψηφία θα αρνηθεί το ενδεχόμενο σύνθετης ονομασίας κάτι που κατά τον γράφοντα δεν είναι ούτε θετικό ούτε και βοηθητικό στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής και δεν είμαι και σίγουρος ότι το ΟΧΙ θα είναι για την Μακεδονία ή θα είναι μια συνολική πίεση στην ελληνική κυβέρνηση για τις συνολικές μεταρρυθμίσεις που προωθεί.. Συνεπώς μήπως πρέπει να επανεξετάσουμε τη στάση μας απέναντι στα δημοψηφίσματα και να δούμε με ποιους τρόπους μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε για να αποτυπώσουμε στην πράξη την αληθινή βούληση του κυρίαρχου λαού ;