Ο θεσμός του δημοψηφίσματος που χρησιμοποιείται ευρύτατα από διάφορες ομάδες ως ένα μέτρο άμεσης δημοκρατίας και αποτύπωσης της λαικής βούλησης για μια σειρά ζητημάτων είναι ένα θέμα κρίσιμο για τη δημοκρατία. Ωστόσο παρά την φαινομενική θετική λειτουργία που δυνητικά έχει το δημοψήφισμα έχω την αίσθηση οτι περισσότερο λειτουργεί ως εργαλείο πολιτικής εκμετάλλευσης από την εκάστοτε εξουσία. Η διαδικασία με την οποία θα τεθεί το δημοψήφισμα και πιο συγκεκριμένα το θέμα και ο τρόπος διατύπωσης της ερώτησης μπορεί να γίνει ένα χρήσιμο εργαλείο από ορισμένες κυβερνήσεις για να εκμαιευθούν αποτελέσματα που είναι προς το συμφέρον τους. Τα δημοψηφίσματα σε Γαλλία και Ολλανδία έστειλαν ένα ηχηρό ΟΧΙ στην Συνταγματική Συνθήκη και εκλήφθηκαν ως μια γνήσια αποτύπωση του λαικού αισθήματος πάνω στο ζήτημα. Ωστόσο εκ των υστέρων φαίνεται πως οι δύο αυτοί λαοί δεν φαίνεται τελικά να είπαν ΟΧΙ στην ίδια τη Συνθήκη όσο σε μια σειρά ζητημάτων εσωτερικής κυρίως πολιτικής. Το δημοψήφισμα λειτούργησε ως ένα μέσο πίεσης και ως μια μορφή έκφρασης της λαικής δυσαρέσκειας προς κάποιες κυβερνητικές επιλογές και όχι στην αξιολόγηση της Συνθήκης καθεαυτής. Η Γαλλία ψήφισε ΟΧΙ στην είσοδο της Τουρκίας, ΟΧΙ στο Σιράκ και από τι φαίνεται οι Ολλανδοί απλά ακολούθησαν καθώς μετά το γαλλικό ΟΧΙ αρκετοί Ολλανδοί επηρρεάστηκαν ως προς τη δική τους απόφαση. Στον αντίποδα, οι Ισπανοί που επικύρωσαν με υψηλό ποσοστό τη Συνταγματική Συνθήκη αν κρίνουμε από τα εκατομμύρια αντίτυπα της Συνθήκης που βρέθηκαν την επόμενη μέρα στα σκουπίδια πιθανώς έδωσαν μια νέα εντολή στην νεοεκλεγείσα κυβέρνηση των Σοσιαλιστών. Στην Ελλάδα το θέμα δημοψηφίσματος έχει ανακινηθεί από αρκετές κοινωνικές ομάδες και πολιτικά κόμματα πάνω στο θέμα της αποδοχής ή όχι μιας σύνθετης ονομασίας που θα περιέχει τον όρο Μακεδονία σε ότι αφορά το όνομα της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Οι υποστηρικτές της άποψης αυτής θεωρούν ότι η συντριπτική πλειοψηφία θα αρνηθεί το ενδεχόμενο σύνθετης ονομασίας κάτι που κατά τον γράφοντα δεν είναι ούτε θετικό ούτε και βοηθητικό στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής και δεν είμαι και σίγουρος ότι το ΟΧΙ θα είναι για την Μακεδονία ή θα είναι μια συνολική πίεση στην ελληνική κυβέρνηση για τις συνολικές μεταρρυθμίσεις που προωθεί.. Συνεπώς μήπως πρέπει να επανεξετάσουμε τη στάση μας απέναντι στα δημοψηφίσματα και να δούμε με ποιους τρόπους μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε για να αποτυπώσουμε στην πράξη την αληθινή βούληση του κυρίαρχου λαού ;