Μη μας διαβάζετε: Ο διαδικτυακός «αυριανισμός» και η συλλογική μας παράκρουση
του Κώστα Χρυσικού

Με την επέτειο των δύο χρόνων που είμαστε και με τη βούλα σε κρίση, είναι καιρός να κάνουμε μερικές εκτιμήσεις για τους παράγοντες που συνέβαλαν στην όξυνσή της. Πέρα από τα καθιερωμένα με τη μη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, το κομματικό χάος και την αδυναμία μας να βρούμε εναλλακτικές επιλογές, θέλω να επικεντρωθώ στο βασικό επιταχυντή όλων αυτών των εξελίξεων. Την ενημέρωση. Τις πηγές των ειδήσεων και την αποδοχή τους από το κοινό.
Εδώ και τρία χρόνια ζούμε την αντικατάσταση των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης με τα διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης. Το εναλλακτικό στοιχείο των νέων μέσων υποτίθεται ότι έχει να κάνει με το ότι θα έπρεπε να είναι απαγκιστρωμένα από τα κέντρα εξουσίας με τα οποία θεωρούμε ότι είναι αγκιστρωμένα τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης και να παρουσιάζουν αντικειμενικά μεγάλης αξίας δημοσιογραφικά ευρήματα που στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης μπορεί να αποκρύπονταν. Αντίθετα, τα νέα μέσα ενημέρωσης απλά κοπιάρουν το ύφος των παλιών και το πλασάρουν δωρεάν στον κομφορμιστή αναγνώστη που κουράζεται στην ιδέα του να προμηθευτεί δυο-τρεις καλές εφημερίδες και να τις δει κριτικά. Μάλιστα, οι αναγνώστες πλέον διαβάζουν καθημερινά τη ροή των ειδήσεων από τα σάιτ αυτά στα οποία η πρόσβαση είναι έυκολη, γρήγορη και δωρεάν.
Άμα τα νέα μέσα ενημέρωσης επιτελούσαν την ιστορική τους αποστολή του, δηλαδή να αντικαταστήσουν τα παλιά μέσα ενημέρωσης και να βομβαρδίζουν αδιάκοπα τον αναγνώστη με διασταυρωμένες και έγκυρες πληροφορίες και ειδήσεις που τα διεφθαρμένα μέσα ενημέρωσης θα απέκρυπταν, τότε θα είχαμε μια φοβερή και μαζική βελτίωση της αντιληπτικής και κριτικής ικανότητας της κοινωνίας. Αντίθετα φέρονται σαν κακομαθημένα παιδία των γονέων-παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης. Προωθούν συκγεκριμένες φιλίες και συμφέροντα και γράφουν με σκοπό όχι να ενημερώσουν αντικειμενικά, αλλά για να πουλήσουν στο κοινό αυτό που θέλουν να διαβάσει και να πουλήσουν πιο ακριβά το διαφημιστικό χώρο στα σάιτ τους. Το οποίο πουλάει, καθώς για κάποιο λόγο η πλειοψηφία των αναγνωστών νιώθουν ότι διαβάζουν ‘την αλήθεια’. Ο πάντα υποψιασμένος Έλληνας για κάποιο λόγο τα έχει αποδεχθεί άκριτα όλα αυτά, γιατί πολύ απλά ταϊζουν τη δίψα του για ίντριγκα, υποψίες και συνομωσίες. Κάποιος άλλος φταίει, ο ίδιος είναι θύμα. Κλασσικός ραγιαδισμός που είναι μέρος της κουλτούρας μας από τα χρόνια των Οθωμανών.
Τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης τουλάχιστον είχαν και έχουν ένα βασικό κανόνα. Τη διαστάυρωση. Δεν μπορούν οι παραδοσιακές εφημερίδες να παραπληροφορήσουν έυκολα. Ό,τι γράφουν συνήθως ισχύει και ένας αναγνώστης μπορεί να διαχωρίσει έυκολα την είδηση από το σχολιασμό της, ο οποίος ακολουθεί τη λογική της εκάστοτε εφημερίδας. Επιπρόσθετα, σε αυτά τα μέσα δουλεύουν επαγγελματίες που συνήθως έχουν σπουδάσει και έχουν μάθει να αναγνωρίζουν κάποια όρια.
Στα νέα μέσα ενημέρωσης όμως ο καθένας γράφει ό,τι θέλει και το κάνει με πρωταρχικό σκοπό τη δημιουργία εντυπώσεων. Έχουμε ένα είδος διαδικτυακού ‘αυριανισμού’. Σπάνια κάποιος θα κινηθεί δικαστικά εναντίον ενός σάιτ. Είναι πολύ σπάνιες και ακραίες οι αντίστοιχες περιπτώσεις και ταυτόχρονα σπανίως και οι ίδιοι οι διαχειριστές επιτρέπουν υβριστικές ή προσβλητικές αναρτήσεις για κάποια πρόσωπα. Από την άλλη, από τότε που ‘ξεκίνησε’ η κρίση μας έχουν βομβαρδίσει με ένα κάρο ψευδείς ειδήσεις που μπορεί να είναι και κατευθυνόμενες σε πολλές περιπτώσεις, απουσία οποιοδήποτε κεντρικού ελέγχου από ενώσεις, αντίστοιχους ελεγκτές κλπ. Την ίδια ώρα, ο κόσμος πίσω από την οθόνη του υπολογιστή του διψάει για εύκολες και εύπεπτες εξηγήσεις για το τι συμβαίνει που θα ικανοποιούν τα αισθήματα του, άσχετα αν οι εξηγήσεις αυτές έχουν οποιαδήποτε επαφή με τη σφαίρα της λογικής. Αν παλιότερα με τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωση επηρεαζόταν σε ένα σχετικό βαθμό, πλέον επηρεάζεται σε μέγιστο βαθμό. Όλο αυτό το φαινόμενο εντείνει και το βασικότερο πηρύνα της κρίσης, την ψυχολογική μας κρίση. Την αδυναμία δηλαδή να αποδεχτούμε την κατάσταση στην οποία έχουμε βρεθεί και ψάχνοντας μόνο υπαίτιους και εχθρούς να μη σκεφτόμαστε τι θέλουμε να αλλάξουμε. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μη κάνουμε τίποτα για να αλλάξουμε, τίποτα που να δημιουργήσει ρεύμα αντίθετο στις οικονομικές δυσχέρειες.
Κλείνω με ένα παράδειγμα ψευδούς είδησης και του αποτελέσματος στο κοινό που ενημερώνεται. Στις 15/2/2012, ένας αναγνώστης σε μια βρετανική εφημερίδα έγραψε σε στήλη που δημοσιεύει πολλές επιστολές αναγνωστών, ότι η Βρετανία πρέπει να πάρει από την Ελλάδα τον Παρθενώνα για να τον γλιτώσει από τους βανδαλισμούς. Τα μέσα διαδικτυακής ενημέρωσης παρουσίασαν την είδηση ως άρθρο που εκφράζει την εφημερίδα. Πράγμα που έχει τεράστια διαφορά, δεδομένου ότι πρόκειται για επιστολή αναγνώστη και με δεδομένο ότι η εν λόγω εφημερίδα δημοσιεύει οτιδήποτε μη υβριστικό ή προσβλητικό προς συγκεκριμένα πρόσωπα. Στην Ελλάδα όλοι συγχύστηκαν πάλι με τους Βρετανούς και η εθνική μας τύφλωση συνεχιζεται οδηγώντας μας σταδιακά στο απόλυτο σκοτάδι.








